დიეტა გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომის დროს

Diet for irritable bowel syndrome | Schär (schaer.com)

გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი (გნს) არ ინკურნება, რაც იმას ნიშნავს, რომ ამ მდგომარეობის მხოლოდ სიმპტომური მართვაა  შესაძლებელი.

IBS-ის მქონე თითოეულ ადამიანს აღენიშნება მისთვის დამახასიათებელი სიმპტომები რომელიც განსხვავდება სიმძიმის მიხედვით. გნს-ის მართვის მიდგომები მოიცავს შემდეგს:

• დიეტა
• ფსიქოთერაპია
• რელაქსაციის ტექნიკა
• მედიკამენტები
• პრობიოტიკები
• ფიზიკური აქტივობა

თუ გაწუხებთ სიმპტომები და ფიქრობთ, რომ  შეიძლება გამოწვეული იყოს გარკვეული საკვებით, პირველ რიგში მიმართეთ ექიმს ან კვების სპეციალისტს. საწყის ეტაპზე მიიღებთ ზოგად რჩევებს დიეტასა და ცხოვრების წესის შესახებ. შეგიძლიათ აწარმოოთ საკვებისა და სიმპტომების ჟურნალი, რაც დაგეხმარებათ განსაზღვროთ კავშირი დიეტასა და სიმპტომებს შორის.

ზოგადი რჩევები გნს-ს სიმპტომების მართვისთვის

გარკვეული საკვების გარდა, რომლებმაც შეიძლება გამოიწვიოს გნს-ს სიმპტომები, არსებობს რამდენიმე ზოგადი რჩევა და ჩვევა, რომელიც დაგეხმარებათ შეამციროთ სიმპტომები და ზოგადად კარგია თქვენი ჯანმრთელობისთვის.

• იკვებეთ რეგულარულად: მოერიდეთ საკვების გამოტოვებას და ეცადეთ იკვებოთ მშვიდ და წყნარ გარემოში.
• მიირთვით მცირე ულუფებით: დაყავით კვება რამდენიმე მცირე ულუფებად, ვიდრე სამ ძირითად კვებად.
• შეზღუდეთ ალკოჰოლი და კოფეინი: მოიხმარეთ ალკოჰოლი და კოფეინი ზომიერად.
• დალიეთ საკმარისი სითხე: დღეში გჭირდებათ დაახლოებით 1,5-დან 2 ლიტრამდე სითხე. მოერიდეთ გაზიან ან კოფეინიან სასმელებს, რადგან მათ შეუძლიათ სიმპტომების გამწვავება.
• მოერიდეთ სორბიტოლს: სორბიტოლმა და სხვა პოლიოლის დამატკბობლებმა, რომლებიც ჩვეულებრივ გამოიყენება გამაგრილებელ სასმელებში და უშაქრო საღეჭ რეზინაში, შეიძლება გამოიწვიოს გნს-ის სიმპტომები.
• ზომიერად მიირთვით ცხიმიანი საკვები: ზომიერად მიირთვით ცხიმიანი საკვები, როგორიცაა შემწვარი საკვები, ძეხვი ან  ნაღები.
• საჭმლის მომზადება: შეარჩიეთ საკვების მომზადების რაც შეიძლება სუფთა მეთოდები, როგორიცაა ორთქლზე მოხარშვა ან ფოლგაში მომზადება.
• ივარჯიშეთ ზომიერად: გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომის მქონე მრავალი ადამიანისთვის სიმპტომების შესამსუბუქებლად საკმარისია ყოველდღიური გასეირნება. ვარჯიში ასევე დაგეხმარებათ სტრესისა და შფოთვის შემცირებაში, რამაც შეიძლება ასევე შეამსუბუქოს  გნს.
• იყავით თანმიმდევრული: ახალი დიეტის დაწყებისას უნდა მიჰყვეთ ნელა და მისცეთ თქვენს ნაწლავებს საკმარისი დრო ახალ სიტუაციასთან ადაპტაციისთვის.

სპეციალური დიეტა გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომის მქონე ადამიანებისთვის

თუ თქვენი დიეტისა და ცხოვრების წესის კორექცია არ  ამსუბუქებს გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომის სიმპტომებს,შესაძლოა ცადოთ სპეციალური დიეტა  გნს-ს მართვისთვის. თუმცა, სანამ რაიმე ძირეულ ცვლილებას შეიტანთ თქვენს დიეტაში, აუცილებლად უნდა მიმართოთ ექიმს ან დიეტოლოგს

დაბალი FODMAP დიეტა

FODMAP არის აკრონიმი ფერმენტირებადი ოლიგოსაქარიდების, მონოსაქარიდების და პოლიოლების, რომლებიც წარმოადგენს მოკლე ჯაჭვურ ნახშირწყლებს, როგორიცაა ფრუქტოზა, ლაქტოზა და სორბიტოლი.

გნს-ს მქონე პირებისთვის, დაბალი FODMAP დიეტა შეიძლება იყოს კარგი გზა გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომის მიზეზების დასადგენად. FODMAP-ების რაციონიდან სრული ამოღებით  და შემდეგ მათი ნელ-ნელა და სათითაოდ ჩართვით, გნს-ის მქონე ადამიანს შეუძლია დაადგინოს რომელი საკვები იწვევს ტკივილს და დისკომფორტს.

საკვები, რომელსაც შეუძლია გამოიწვიოს გნს-ის სიმპტომები

რათა თავიდან აიცილოთ IBS-ის სიმპტომები, მოერიდეთ საკვებს, რომელიც იწვევს შებერილობას, როგორიცაა ლობიო, პარკოსნები, ყვავილოვანი კომბოსტო და ღივები. ვაშლს, მსხალს და ჩირს ასევე აქვს ფრუქტოზის მაღალი შემცველობა და შეიძლება გამოიწვიოს IBS-ის სიმპტომები.

რძემ და რძის პროდუქტებმა ასევე შეიძლება გამოიწვიოს სიმპტომები ლაქტოზის აუტანლობის მქონე ზრდასრულთა ნაწილში. ეს ნიშნავს, რომ მათი ორგანიზმი არ გამოიმუშავებენ საკმარისი რაოდენობით ლაქტაზას, ფერმენტს, რომელიც შლის ლაქტოზას. ლაქტოზა აღარ შეიწოვება წვრილ ნაწლავში, რაც იწვევს დუღილს და შებერილობას მსხვილ ნაწლავში, ეს პროცესი კი  IBS-ის სიმპტომების გამომწვევია.

სხვა პოტენციური გამომწვევი საკვებია ხორბალი, ხახვი, ნიორი, სოკო, თაფლი და დამატკბობლები, როგორიცაა სორბიტოლი.

საკვები, რომელიც მეტად შესაფერისია გნს-ს სამართავად

ხორცი, ფრინველი, კვერცხი და თევზი შესაფერისია გნს-ის მქონე ადამიანებისთვის, ისევე როგორც კივი, ანანასი, მანდარინი, ფორთოხალი, ბადრიჯანი, სტაფილო, კიტრი, სალათის ფურცლები და კარტოფილი. ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი არის დაბალი FODMAP ბოსტნეული და ხილი. ხორბალი, ჭვავი და ქერი არის გლუტენის შემცველი მარცვლეული FODMAP-ის მაღალი შემცველობით. შვრია, ფეტვი, სიმინდი, ქინოა, წიწიბურა და სელის თესლის მიმართ კი გნს-ს მქონე პირები ტოლერანტულნი არიან.

უგლუტენო დიეტა

შემადგენლობიდან გამომდინარე, უგლუტენო საკვები ასევე შეიძლება იყოს დაბალი FODMAP საკვები და შესაბამისად შესაფერისი IBS-ის მქონე ადამიანებისთვის. თუმცა, რადგან ყველა უგლუტენო პროდუქტი არ არის დაბალი FODMAP,  გირჩევთ გამოიყენოთ მხოლოდ უგლუტენო პროდუქტები, რომლებიც ასევე არის სერტიფიცირებული როგორც დაბალი FODMAP საკვები. სერტიფიცირებული დაბალი FODMAP Schär პროდუქტების სია შეგიძლიათ იხილოთ აქ.

დაბალი უჯრედისის და მაღალი უჯრედისის შემცველი დიეტა

უპრიანი იქნება თუ თქვენს დიეტაში უჯრედისის რაოდენობას გაზრდით. თუმცა, მნიშვნელოვანია ეს  ეტაპობრივად მოხდეს და პარალელურად გაზარდოთ სითხის მიღება. უჯრედისის კარგი წყაროა შვრიის ქატოს უჯრედისი, რომელიც მატებს მასას განავალს და ხელს უწყობს ნაწლავის ნორმალურ ფუნქციონირებას. ისეთ საკვებში, როგორიცაა ცომეული შვრიის ქატოს უჯრედისით, უნდა შედიოდეს  მინიმუმ 6 გრამი უჯრედისი 100 გრამ პროდუქტზე ან 3 გრამი ბოჭკო 100 კკალზე.