გლუტენის არაცელიაკიური მგრძნობელობა (NCGS) იმაზე ხშირია, ვიდრე გეგონათ
ჩვენ განვმარტავთ სიმპტომებსა და ნიშნებს.

ზოგიერთი ადამიანს შეიძლება გაუკვირდეს, როდესაც მათი სიმპტომების ფონზე, არ უსვამენ ცელიაკიის დიაგნოზს, მდგომარეობას, რომელიც გამოწვეულია აუტოიმუნური რეაქციით ნაწლავში გლუტენის არსებობისას. ასეთ შემთხვევებში შესაძლოა გლუტენი, ცილა, რომელიც გვხვდება მარცვლეულებში ხორბალში, ქერსა და ჭვავში, მაინც იყოს მათი სიმპტომების მიზეზი, მაგრამ ეს არ იყოს აუტოიმუნური რეაქცია.

NCGS იწვევს ცელიაკიის მსგავს გარეგნულ სიმპტომებს და ყველა ეს მდგომარეობა გამოწვეულია გლუტენით.

რა არის გლუტენის არაცელიაკიური მგრძნობელობა (NCGS)?

NCGS არის ტერმინი, რომელიც გამოიყენება იმ ადამიანების მდგომარეობის აღსაწერად, რომლებიც ვერ იტანენ გლუტენს საკვებში და განიცდიან სიმპტომებს, რომელიც გავს ცელიაკიას მაგრამ არ ვლინდება ნაწლავის იმავე დაზიანება, რაც ხდება ცელიაკიის შემთხვევაში.

ცელიაკიის დროს იმუნური სისტემა მიმართავს ანტისხეულებს გლუტენის ექსპოზიციისას, რაც იწვევს წვრილი ნაწლავის ლორწოვანი გარსის დაზიანებას, სადაც ხდება საჭმლის მონელებისა და შეწოვის 90%. გარეგანი სიმპტომები მრავალი და მრავალფეროვანია, მათ შორის დაღლილობა, საკვები ნივთიერებების მალაბსორბცია, დიარეა, შებერილობა, გამონაყარი, ყაბზობა და სხვა.

ყველას, ვინც ფიქრობს, რომ შეიძლება ჰქონდეს ცელიაკია, უნდა ჩაიტაროს სისხლის ტესტი, როგორც პირველი ნაბიჯი ამ მდგომარეობის დიაგნოსტიკისკენ. უარყოფითი შედეგი შეიძლება დამაბნეველი იყოს, თუ ადამიანს სჯერა, რომ გლუტენი იწვევს მათ სიმპტომებს. ასეთ დროს შეიძლება საქმე NCGS-ში იყოს.

NCGS გავლენას ახდენს შეერთებულ შტატებში დაახლოებით 18 მილიონ ადამიანზე, რაც ექვსჯერ აღემატება ცელიაკიის მქონე ადამიანთა რაოდენობას.

შესაძლოა გქონდეს NCGS, და არა ცელიაკია?

NCGS არის მდგომარეობის სახელი, როდესაც ადამიანი განიცდის რეაქციას გლუტენზე საკვებში, მაგრამ არ აქვს ცელიაკია, რომელიც, როგორც ვნახეთ, არის აუტოიმუნური მდგომარეობა. ცელიაკია ყოველთვის მუდმივია.

გლუტენის არაცელიაკიური მგრძნობელობის მიზეზები

NCGS-ის ზუსტი მიზეზები და წარმოშობა გაურკვეველი რჩება. კვლევა ვარაუდობს, რომ ეს მდგომარეობა არ არის არც აუტოიმუნური რეაქცია, როგორიცაა ცელიაკია და არც ალერგიული რეაქცია, როგორიცაა, ვთქვათ, ხორბლის ალერგია. აუტოიმუნური ანტისხეულები, როგორიც ეს ცელიაკიის დროს ხდება, არ არის ჩართული, მაგრამ იმუნოლოგიურმა მექანიზმებმა შეიძლება გარკვეული როლი ითამაშოს.

ზოგიერთი კვლევა ვარაუდობს, რომ მხოლოდ გლუტენი არ შეიძლება იყოს პასუხისმგებელი იმ სიმპტომებზე, რომლებიც წარმოიქმნება გლუტენის აუტანლობის ან მგრძნობელობის დროს. ამის ნაცვლად, შესაძლებელია, რომ FODMAP-ებმა, ცუდად მონელებადმა ნახშირწყლების ჯგუფმა, გამოიწვიოს სიმპტომები. ხორბალი, ქერი და ჭვავი – მარცვლეული, რომელიც შეიცავს გლუტენს – შეიცავს დიდი რაოდენობით FODMAP-საც.

კიდევ ერთი შესაძლო გამომწვევი მიზეზი არის ის, რომ ამილაზა-ტრიფსინის ინჰიბიტორებმა (ATIs), ხორბალში, ქერსა და ჭვავშუ, შესაძლოა დააინიციროს გლუტენის მიმართ მგრძნობელობა.

NCGS მთავარი ნიშნები და სიმპტომები

ცელიაკიის მსგავსად, გლუტენის მგრძნობელობაც ხშირად შეიძლება გაიპაროს სიმპტომების ფართო სპექტრის გამო. აქ არის გლუტენის მგრძნობელობის რამდენიმე ძირითადი სიმპტომი:

• შებერილობა

ეს არის შეშუპების ან გაზით სისავსის შეგრძნება ჭამის შემდეგ და ეს არის გლუტენის მგრძნობელობის ძალიან გავრცელებული სიმპტომი. სინამდვილეში, ერთმა კვლევამ აჩვენა, რომ იმ ადამიანების 87%-ს, რომლებსაც ჰქონდათ ეჭვი ამ მდგომარეობაზე, რეგულარულად განიცდიდნენ შეშუპებას.

• დიარეა

დროდადრო დიარეა, როგორც წესი, არ არის სანერვიულო, მაგრამ თუ რეგულარულად ხდება, ეს შეიძლება იყოს გლუტენის აუტანლობის სიმპტომი, რომელიც დაკავშირებულია ნაწლავის ანთებასთან. გლუტენის მგრძნობელობის მქონე ადამიანების 50%-ზე მეტს აღენიშნება რეგულარული დიარეა.

• ყაბზობა

არც ისე ხშირია, როგორც დიარეა, მაგრამ გლუტენზე მგრძნობელობის მქონე ადამიანების დაახლოებით 25% განიცდის ყაბზობას.

• მუცლის ტკივილი

მიუხედავად იმისა, რომ მუცლის ტკივილი და კრუნჩხვები შეიძლება დაკავშირებული იყოს ჯანმრთელობის ბევრ პრობლემასთან, ეს არის NCGS-ის ყველაზე გავრცელებული სიმპტომი, რომელიც გავლენას ახდენს დაავადებულთა დაახლოებით 83%-ზე.

• თავის ტკივილი

შაკიკი აწუხებს ადამიანების 20%-ზე მეტს ცხოვრების გარკვეულ მომენტში, კვლევა ვარაუდობს, რომ გლუტენის აუტანლობის მქონე ადამიანები სხვებზე მეტად არიან მიდრეკილნი შაკიკისკენ.

• დაღლილობა

ზოგიერთი კვლევის მიხედვით, გლუტენის აუტანლობის მქონე ადამიანების 60%-დან 82%-მდე განიცდის ხშირ დაღლილობას და უენერგიობას.

• კანის პრობლემები

NCGS შეიძლება ხელი შეუწყოს კანის პრობლემებს, როგორიცაა ფსორიაზი, ალოპეცია და ქრონიკული ჭინჭრის ციება, ასევე კანის ბუშტუკოვანი მდგომარეობა, რომელიც ცნობილია როგორც ჰერპეტიფორმული დერმატიტი.

• სახსრების ტკივილი

ზოგიერთი კვლევა ვარაუდობს, რომ გლუტენთან დაკავშირებული დარღვევების მქონე ადამიანებს აქვთ ზედმეტად მგრძნობიარე ნერვული სისტემა, რამაც შეიძლება ხელი შეუწყოს სახსრებისა და კუნთების ტკივილს. გლუტენს ასევე შეუძლია გამოიწვიოს ანთება მის მიმართ მგრძნობიარე ადამიანებში, რაც მატებს სახსრების ტკივილს.

• დაბუჟება

მკლავებსა და ფეხებში დაბუჟება ან ჩხვლეტა NCGS-ის უცნაური სიმპტომია. ზუსტი მიზეზი უცნობია, მაგრამ ის შეიძლება დაკავშირებული იყოს იმუნური სისტემის მიერ წარმოქმნილ ანტისხეულებთან გლუტენის აუტანლობის დროს.

• გონების დაბინდვა

ეს სიმპტომი გავლენას ახდენს NCGS-ით მქონე პირების დაახლოებით 40%-ზე და მისი ზუსტი მიზეზი უცნობია. გონების დაბინდვა არის ნათლად აზროვნების უუნარობა, რომელსაც ასევე აქვს ღრუბლიანობის ფაქტორი და გონების დაღლილობის განცდა.

ეს სიმპტომები და სხვა, მათ შორის გულისრევა, შეიძლება გამოვლინდეს ნებისმიერ კომბინაციაში, რაც უკიდურესად ართულებს გლუტენის მგრძნობელობის ზუსტ დიაგნოსტიკას. თუ ფიქრობთ, რომ ამ სიაში რამდენიმე სიმპტომი გაქვთ, შესაძლოა ღირდეს ექიმთან საუბარი. შეიძლება დაგჭირდეთ სისხლის ანალიზები ან სხვა კლინიკური გამოკვლევები, რათა დადგინდეს, გაქვთ თუ არა ცელიაკია და თუ არა, შეიძლება იყოს თუ არა ეს გლუტენის მიმართ მგრძნობელობა.

როგორ შევამოწმოთ არატოლერანტობა გლუტენის მიმართ ან მგრძნობელობა?

NCGS-ის კვლევის სანდო ტესტი ჯერჯერობით არ არსებობს. რომ NCGS-ის დიაგნოსტიკის გზა არის გამორიცხვის მეთოდი, რაციონიდან გლუტენის გამორიცხვა.

თუ ცელიაკიის და ხორბლის ალერგიის ტესტები უარყოფითი აღმოჩნდა, ექიმი ალბათ გირჩევთ გლუტენის ელიმინაციის დიეტას. თუ სიმპტომები გაუმჯობესდა, მაშინ სავარაუდოდ გქონდათ გლუტენის არაცელიაკიური მგრძნობელობა.

გთხოვთ გაითვალისწინოთ, რომ ცელიაკიის ტესტირებამდე მნიშვნელოვანია, რომ არ ამოიღოთ რაციონიდან გლუტენი.

რჩევები როგორ მართოთ NCGS

თუ თქვენ გაქვთ დადებითი ტესტი ცელიაკიაზე ან დაგიდგინდათ გლუტენის აუტანლობა, ერთადერთი ეფექტური გზაა მკაცრი დიეტის დაცვა, რაც გამოიწვევს სიმპტომების გაქრობას. მოგიწევთ რაციონიდან ამოიღოთ ქერი, ჭვავი, ხორბალი და მათი შემცველი საკვები, მათ შორის ფარინა, გრეჰამის ფქვილი, მანანის ბურღული, დურუმი, კუსკუსი და სპელტი.

თქვენ უნდა ისწავლოთ რომელი საკვები შეიცავს გლუტენს. ასევე გარკვეული დრო დაგჭირდებათ დამუშავებული და დაფასოებული საკვების ეტიკეტების წაკითხვაზე მითითების გასარჩებად, რათა აღმოაჩინოთ და მოერიდოთ გლუტენს. თუ საკვები შეიცავს ხორბალს, ჭვავს ან ქერს რაიმე ფორმით, მაშინ მასში გლუტენიც იქნება. ყურადღბით იყავით ჯვარედინი დაბინძურების მიმართ საკვებ პროდუქტებში ან სახლის გარეთ ჭამის დროს.

შეფუთული უგლუტენო საკვების ყიდვისას მოძებნეთ პროდუქტები, რომლებსაც ეტიკეტი აქვს „სერთიფიცირებული გლუტენის გარეშე“, რათა უზრუნველყოთ მაქსიმალური უსაფრთხოება. Schär-ის ყველა პროდუქტი არის სერტიფიცირებული გლუტენის გარეშე და დამზადებულია ხარისხიანი ინგრედიენტებით.