ცელიაკია: კლინიკური ქამელეონი
პროდუქტები
The clinical chameleon, Coeliac disease | Schär (schaer.com)
სიმპტომების ფართო სპექტრი და პარალელურად არსებული მდგომარეობები
თუ ფიქრობთ, რომ შეიძლება გლუტენი იყოს თქვენი სიმპტომების გამომწვევი, ასევე დაგაინტერესებთ გაეცნოთ ცელიაკიის ნიშნებს და რა თანმდევი პირობები შეიძლება ასოცირდეს ამ მდგომარეობასთან.
ცელიაკია ვლინდება მრავალი სიმპტომით, დაწყებული მუცლის შებერილობით და დამთავრებული გამონაყარით. თანმხლები მდგომარეობები მოიცავს ლაქტოზას აუტანლობას, ოსტეოპოროზს და სხვა დარღვევებს. აუტოიმუნური აშლილობა თავდაპირველად შეიძლება გამოვლინდეს როგორც ჩვილებში, ასევე ხანდაზმულ ასაკში. ამ ფართო მახასიათებლებით, ცელიაკია ნამდვილი ქამელეონია, რომლის დიაგნოსტიკა ძალიან რთულია.
ცელიაკიის მქონე პირებში გლუტენის მოხმარება იწვევს წვრილი ნაწლავის ქრონიკულ ანთებას. ამან შეიძლება გავლენა მოახდინოს სხეულის სხვადასხვა ორგანოებსა და სისტემებზე – და გამოიწვიოს სიმპტომები სხვადასხვა ხარისხის სიმძიმით. ცელიაკიის მქონე პირები შეიძლება სრულიად უსიმპტომოც კი იყვნენ. დაავადების მრავალფეროვანმა პრეზენტაციამ შეიძლება გამოიწვიოს მრავალი შემთხვევის ვერ გამოვლენა წლების განმავლობაში. ვინაიდან ყველა სახის ცელიაკია ასოცირდება წვრილი ნაწლავის ლორწოვანი გარსის მუდმივ დაზიანებასთან, ძალიან მნიშვნელოვანია ექიმთან კონსულტაციები, თუ ეჭვი გაქვთ, რომ შესაძლოა გქონდეთ ეს მდგომარეობა.
ცელიაკიის შესაძლო სიმპტომები
ცელიაკია აზიანებს ნაწლავის ლორწოვან გარსს, რაც ხშირად – მაგრამ არა ყოველთვის – იწვევს კუჭ-ნაწლავის სიმპტომებს. თუმცა, მას ასევე შეუძლია გამოიწვიოს უფრო ზოგადი სიმპტომები, ხშირად ნაწლავის გარეთ. გრძელვადიან პერსპექტივაში, წვრილ ნაწლავში ქრონიკული ანთება ხელს უშლის ორგანიზმის მიერ მნიშვნელოვანი საკვები ნივთიერებების შეწოვას, რაც იწვევს ასოცირებულ დეფიციტს.
გასტროინტესტინული სიმპტომები
როგორიცაა
- დიარეა ან ყაბზობა
- ღებინება გულისრევით ან მის გარეშე
- სისავსის შეგრძნება ჭამის შემდეგ
- შებერილობა ან გაზები
- მუცლის ტკივილი ან დისტრესი.
ზოგადი სიმპტომები
როგორიცაა:
- აუხსნელი წონის კლება
- დაღლილობა, უენერგიობა
- კუნთების სისუსტე ან ტკივილი
- სახსრების ტკივილი, მოტორული დაქვეითება
- განმეორებადი პირის ღრუს წყლულები
- დაგვიანებული ზრდა ბავშვებში.
თუ რომელიმე ჩამოთვლილი სიმპტომი გაგრძელდება ოთხ კვირაზე მეტხანს, ექსპერტები გირჩევენ, გაიაროთ ტესტირება ცელიაკიაზე.
ცელიაკიის თანმდევი მდგომარეობები
თქვენ ასევე უნდა გაიაროთ ტესტირება ცელიაკიაზე, თუ გაქვთ რაიმე აუხსნელი პათოლოგიური ლაბორატორიული პასუხი ან დაავადება, როგორიცაა აუხსნელი ვიტამინის ან მინერალური დეფიციტი, განსაკუთრებით ვიტამინი B12, ფოლიუმის მჟავა, რკინის ან კალციუმის დეფიციტი. ისეთი მდგომარეობები, როგორიცაა ანემია ან ოსტეოპოროზი ასევე შეიძლება ასოცირებული იყოს ცელიაკიასთან. ღვიძლის ფერმენტების (ტრანსამინაზების) მომატებული დონე ასევე შეიძლება იყოს ცელიაკიის ნიშანი. შესაძლო თანმდევი მდგომარეობების ჩამონათვალი კიდევ უფრო გრძელია და მოიცავს თმის ცვენას, ლაქტოზას აუტანლობას, შაკიკს, დეპრესიას, ასევე სახსრების სიმპტომებს, ნევროლოგიურ დარღვევებს და უნაყოფობას. მრავალი სხვა ნიშანი და სიმპტომი ასევე შეინიშნება ცელიაკიასთან კავშირში. მაგალითად, ჰერპეტიფორმული დერმატიტი არის ცელიაკიის გამოვლინება, რომელსაც ახასიათებს ქავილი და გამონაყარი სიწითლითა და ბუშტუკებით.
ადამიანები ცელიაკიის გაზრდილი რისკით
ზოგიერთ ადამიანს გენეტიკურად აქვს ცელიაკიის დაავადების გაზრდილი რისკი, მაგალითად, თუ პირველი რიგის ნათესავს აქვს ეს დარღვევა. გენეტიკური სინდრომის მქონე პირებს, როგორიცაა დაუნის სინდრომი, ტერნერის სინდრომი ან უილიამსის სინდრომი, ასევე უნდა ჩაუტარდეთ ტესტირება ცელიაკიაზე. გარკვეული აუტოიმუნური დარღვევების მქონე ადამიანები ასევე არიან ცელიაკიის უფრო დიდი რისკის ქვეშ. ეს დარღვევები მოიცავს:
- ტიპი 1 დიაბეტი
- ღვიძლის აუტოიმუნური დაავადებები
- ჰაშიმოტო თირეოიდიტი და გრეივის დაავადება
- Რევმატოიდული ართრიტი.
“დაავადების ვარიაციის გამო, ჩვენს სამედიცინო პრაქტიკაში უნდა გავითვალისწინოთ ცელიაკიის შესაძლებლობა მთელი რიგი სიმპტომების დროს. შესაბამისი სისხლის ტესტი დაგვეხმარება ცელიაკიის იდენტიფიცირებაში, რომელიც კლინიკური ქამელეონია.” (ექიმი პეტრა ზანტლი, ზოგადი პრაქტიკოსი)
თუ ფიქრობ რომ გაქვს ცელიაკია, მიმართე ექიმს
როგორიც არ უნდა იყოს სიმპტომები, თანმდევი პირობები ან რისკ-ფაქტორები, უნდა მიმართოთ ექიმს თუ ეჭვი გაქვთ, რომ გაქვთ ცელიაკია. პირველი ნაბიჯი მოიცავს სისხლის ანალიზს. თუ აღმოჩენილია გარკვეული ანტისხეულები, შედეგები დასტურდება წვრილი ნაწლავის ბიოფსიით. თუ დიაგნოზი დადასტურდა, მკაცრ უგლუტენო დიეტას შეუძლია წვრილი ნაწლავის სრული რეგენერაცია. გთხოვთ გაითვალისწინოთ: ტესტირებამდე არ შეიკავოთ თავი გლუტენის ჭამისგან, რადგან ამით შეიძლება ცრუ უარყოფით შედეგები მიიღოთ.
