სამედიცინო დიაგნოზი: ცელიაკია

Medical diagnosis of coeliac disease | Schär (schaer.com)

ეჭვი გაქვთ ცელიაკიაზე? მიმართეთ ექიმს

თუ ფიქრობთ, რომ ცელიაკია შეიძლება იყოს თქვენი სიმპტომების გამომწვევი მაშინ დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს!ექიმი დაგინიშნავთ სისხლის ანალიზს სპეციალური ანტისხეულების გამოსაკვლევად.

ცელიაკიის მქონე ადამიანებში გლუტენის მოხმარება აზიანებს წვრილი ნაწლავის ლორწოვან გარსს. იმისთვის, რომ მათ იცხოვრონ ყოველგვარი სიმპტომების გარეშე, უნდა დაიცვან უგლუტენო დიეტა. ამ მიზეზით, სანდო სამედიცინო დიაგნოზი ძალიან მნიშვნელოვანია – და ასევე იმიტომ, რომ სხვა მდგომარეობებიც შეიძლება დატრიგერდეს გლუტენის შემცველი მარცვლეულით.

ცელიაკია არის აუტოიმუნური მდგომარეობა, რომელიც შეიძლება დაიწყოს ნებისმიერ ასაკში და შეიძლება გამოვლინდეს სიმპტომების ფართო სპექტრით. მდგომარეობას იწვევს გლუტენი, რომელსაც შეიცავს მარცვლეული, როგორიცაა ხორბალი, ჭვავი და ქერი. ცელიაკიის მქონე ადამიანებში გლუტენის შემცველი საკვების მიღება იწვევს წვრილი ნაწლავის ქრონიკულ ანთებას.

ლორწოვანის დაზიანება და კვების დეფიციტი

ჩვეულებრივ, წვრილი ნაწლავის ლორწოვან გარსს აქვს მილიონობით პაწაწინა წანაზარდი, რომელიც ცნობილია როგორც “ხაო”. ის აფართოებს წვრილი ნაწლავის ზედაპირს – და ამით ზრდის პოტენციური საკვები ნივთიერებების შეწოვას. ცელიაკიის მქონე ადამიანებში ნაწლავის ლორწოვანი გარსი ანთებისას იმდენად ზიანდება, რომ “ხაო” ბრტყელდება და საკმარისი საკვები ნივთიერებები აღარ შეიწოვება. ამან შეიძლება გამოიწვიოს ვიტამინებისა და მინერალების ნაკლებობა, როგორიცაა ვიტამინი B12, რკინა ან კალციუმი. არანამკურნალევმა ცელიაკიამ ასევე შეიძლება გამოიწვიოს მეორეული მდგომარეობები, როგორიცაა ანემია ან ოსტეოპოროზი.

ჯერ სისხლის ანალიზი, შემდეგ წვრილი ნაწლავის ბიოფსია

თუ ცელიაკიის მქონე ადამიანები დაიცავენ მკაცრ უგლუტენო დიეტას, ნაწლავის ნორმალური ლორწოვანი გარსი აღდგება და მათ შეეძლებათ იცხოვრონ სიმპტომების გარეშე. ამ მიზეზით, საიმედო სამედიცინო დიაგნოზი ძალიან მნიშვნელოვანია. თუმცა, დიაგნოზის სისწორის უზრუნველსაყოფად, მნიშვნელოვანია, რომ არ დაიწყოთ უგლუტენო დიეტა ტესტის ჩატარებამდე. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შედეგები შეიძლება ცრუ უარყოფითი იყოს. ექიმთან ცელიაკიის გამოსაკვლევად მისულ პაციენტებს ჯერ უტარებენ სისხლის ანალიზს ცელიაკიისთვის სპეციფიკური ანტისხეულების გამოსავლენად. ამ ტესტის სისწორის უზრუნველსაყოფად, ასევე განისაზღვრება მთლიანი იმუნოგლობულინი A („IgA“). ანტისხეულების აღმოჩენის შემთხვევაში, დიაგნოზის დასადასტურებლად ტარდება წვრილი ნაწლავის ბიოფსია. ამ დროს, ლორწოვანი გარსის პაწაწინა ნიმუში იღება ენდოსკოპიური გზით და იკვლევენ მიკროსკოპის ქვეშ. თუ ნაწლავის ლორწოვან გარსში არანორმალური ცვლილებები გამოვლინდა, პაციენტს უსვამენ ცელიაკიის დიაგნოზს.

მარცვლეულის სხვა დაავადებები

ცელიაკიის მქონე პაციენტებში ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია სანდო სამედიცინო დიაგნოზი, რადგან გლუტენის შემცველი მარცვლეულით გამოწვეული სხვა მდგომარეობებიც არსებობს:

• ხორბლის ალერგიის მქონე პირებში იმუნური სისტემა რეაგირებს ხორბლის კომპონენტებზე. მიუხედავად იმისა, რომ ამ ადამიანებს უწევთ ხორბლის გარეშე დიეტის დაცვა, მათ შეუძლიათ უპრობლემოდ მოიხმარონ სხვა გლუტენის შემცველი მარცვლეული.
• გლუტენისა და ხორბლის მგრძნობელობის სიმპტომები ასოცირდება გლუტენის და ხორბლის ინგრედიენტების მიმართ ჰიპერმგრძნობელობასთან. თუ ცელიაკია და ხორბლის ალერგია კვლევებით გამორიცხულია, გლუტენის და ხორბლის მგრძნობელობის დიაგნოზი ეფუძნება სიმპტომების შემცირებას გლუტენისგან თავისუფალი დიეტის დაცვისას.
• თუ ცელიაკია, გლუტენის და ხორბლის მგრძნობელობა და ხორბლის ალერგია გამორიცხულია, გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი შეიძლება ასევე ჩაითვალოს მარცვლეულთან ასოცირებულ მდგომარეობად. გნს-ის მქონე ზოგიერთი ადამიანი დადებითად რეაგირებს დიეტაზე, რომელიც შეიცავს დაბალ “FODMAPs”-ს (მოკლე ჯაჭვური ფერმენტირებადი ნახშირწყლები). ხორბალი არის FODMAP-ების მთავარი წყარო დასავლურ დიეტაში.